Cẩn thận khi mua các loại mỹ phẩm, dược phẩm... (Ảnh: tư liệu thám tử)
Mỹ phẩm, dược phẩm là hai trong số những mặt hàng thường bị làm giả, làm nhái với nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, hàng chất lượng kém vẫn lưu thông trên thị trường. Tình hình đó làm các doanh nghiệp không an tâm về sản xuất còn người tiêu dùng thì lo ngại sử dụng
Hiện tượng phổ biến nhất và nhiều công ty đều gặp phải đó là việc nhái nhãn hiệu của các loại thuốc của các công ty, các thương hiệu có uy tín, tệ hại hơn là các loại thuốc chất lượng kém hoặc không có hoạt chất chữa bệnh, nhiều loại không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường.
Báo động hàng giả, hàng nhái
Thậm chí, có những hiệu thuốc còn tự dán nhãn mác của các công ty có uy tín để bán ra thị trường. Ví dụ một loại thuốc có nhiều đơn vị cùng sản xuất như loại hoạt huyết dưỡng não, viên sáng mắt… (khoảng 20 công ty sản xuất), bao bì, nhãn mác na ná nhau kể cả kiểu dáng và nhãn hiệu.
Trên thị trường còn xuất hiện nhiều loại thuốc không rõ nguồn gốc như Levitra không chứa hoạt chất. Trường hợp nghiêm trọng như vụ việc làm giả thuốc tránh thai xảy ra tại Hải Phòng do Quách Thị Lành làm giả bằng bột mỳ rồi đưa vào các hiệu thuốc tiêu thụ, đã bị lực lượng Công an phát hiện.
Công an TP Hồ Chí Minh đã phát hiện xử lý vụ việc thuốc quá hạn sử dụng được làm lại thời hạn sử dụng gồm các loại thuốc: Ternenrein H5000, viên nén Erythromycycin, Amocycilin, Dexamethason… sản xuất và đóng gói giả nhãn mác, ghi tên nhiều nhà sản xuất khác nhau.
Trường hợp Direxiode dùng hoạt chất Diiodohydroxyquinoleine, thuốc đăng ký ngày sản xuất năm 2005, hạn dùng năm 2007 thì trên thị trường đã xuất hiện loại thuốc đó sản xuất năm 2006, hạn dùng năm 2008 không rõ nguồn gốc…
Riêng về mặt hàng mỹ phẩm, nghiêm trọng nhất là làm giả, làm nhái các loại mỹ phẩm chăm sóc da, tóc. Trước đây, người làm giả thường sử dụng vỏ bao bì cũ của công ty, tự pha chế sản phẩm và chiết rót vào chai. Những năm gần đây, tốc độ làm giả rất nhanh, chỉ sau 1 tháng sản phẩm Olay được lưu thông trên thị trường thì hàng giả, hàng nhái đã xuất hiện tràn lan khắp cả nước và được bày bán công khai.
Tương tự như vậy, các sản phẩm Sunsilk, P/S, Dove, Clear, Pond’s… là những sản phẩm nổi tiếng của Công ty Unilever Việt Nam, mỹ phẩm chăm sóc tóc Wella bị làm giả từ nước ngoài đưa vào, giả về chất lượng, giả về bao bì và không có nhãn phụ…
Thuốc giả, mỹ phẩm giả gây tác hại đặc biệt nghiêm trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, thậm chí còn phá vỡ cả về mặt chính sách xã hội của Nhà nước như trường hợp thuốc phòng tránh thai. Hơn nữa, hàng giả làm Nhà nước thất thu ngân sách (cả thuế nhập khẩu, thuế GTGT…). Mặt khác, nó rất ảnh hưởng đến môi trường đầu tư.
Doanh nghiệp thiệt hại, sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng bị đe dọa
Ông Lê Hùng Dũng, Cục trưởng Cục Quản lý thị trường cho biết: Năm 2006 và 6 tháng đầu năm 2007, các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý 21.000 vụ hàng lậu, hàng giả, hàng nhái, thu nộp ngân sách Nhà nước 11 tỷ đồng, trong đó lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý 12.000 vụ với số tiền thu giữ và xử phạt là 6 tỷ đồng…
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hữu Lợi, Giám đốc Công ty Thương mại VIC cho biết: Công ty Thương mại VIC chuyên sản xuất và kinh doanh mặt hàng thức ăn chăn nuôi gia súc, trung bình mỗi năm, doanh thu của doanh nghiệp này lên tới khoảng 800 tỷ đồng, thế nhưng theo tính toán của công ty, vì sản phẩm bị làm giả nên hằng năm, doanh thu của công ty bị thiệt hại tới 10-15% doanh số, tương đương với hàng trăm tỷ đồng.
Theo ông Lợi, thời kỳ cao điểm có tới 36 sản phẩm của VIC bị làm giả, làm nhái. Mỗi năm, công ty đã phải tổ chức gần 1.000 cuộc hội nghị khách hàng, tập huấn kỹ thuật, giúp phân biệt hàng giả, hàng nhái.
Thậm chí, sâu sát hơn nữa, công ty còn thực hiện tuyên truyền trên loa truyền thanh tại các huyện, xã để bà con nông dân có thể phần nào phân biệt được hàng thật của công ty với hàng giả, hàng nhái, tránh nhầm lẫn khi mua sản phẩm.
Tất cả những chi phí cho việc chống hàng giả, hàng nhái của công ty cũng lên tới hàng tỷ đồng mỗi năm nữa. Đấy là chưa kể, khi phát hiện ra hàng của công ty mình bị làm nhái, VIC còn phải bỏ tiền ra thuê Công ty Bảo hộ sở hữu trí tuệ Phạm và Liên doanh để bảo hộ.
Thông thường, chi phí cho những lần như thế lên đến 70-80 triệu đồng. Trong những trường hợp đã phát hiện và xử phạt được một cơ sở hoặc đơn vị nào đó làm hàng giả hàng nhái, thì mức phạt tối đa dành cho họ là 20 triệu đồng/lần, và số tiền này dĩ nhiên là sẽ phải được nộp vào ngân sách Nhà nước, còn bản thân doanh nghiệp thì sẽ không được bồi thường gì cả.
Bất cập là thế, nên nhiều doanh nghiệp cũng ngại không tố cáo khi sản phẩm của mình bị làm giả, làm nhái, vì điều quan trọng nhất là sợ ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu, sợ tâm lý của người tiêu dùng khi quyết định mua một mặt hàng nào đó, sẽ cân nhắc và có thể tránh những thương hiệu bị làm giả, làm nhái. Chính điều này lại góp phần làm cho hàng giả, hàng nhái càng có cơ hội hoành hành.
Quy trình xử lý phức tạp, chế tài quá nhẹ, thiếu tính răn đe
Nhiều doanh nghiệp cho rằng, hiện nay, quy trình xử lý một đơn vị làm hàng giả, hàng nhái còn quá phức tạp và mất thời gian. Một doanh nghiệp khi phát hiện sản phẩm của mình bị một công ty nào đó làm giả, làm nhái, sẽ phải gửi văn bản và tài liệu tới công ty đó, chứng minh là họ đã vi phạm, yêu cầu họ dừng ngay việc vi phạm lại.
Nếu sau 30 ngày, đơn vị vi phạm không chấp hành, thì mới gửi văn bản lên cơ quan pháp luật, chứng minh là mình đã trao đổi với bên vi phạm mà không được, và yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc. Tất cả quy trình để có thể xử lý phải mất khoảng 3 tháng.
Hiện nay, có nhiều doanh nghiệp đã ký kết trực tiếp với Chi cục Quản lý thị trường các địa phương trong công tác chống hàng giả, hàng nhái, nhưng hiệu quả chưa cao, và rốt cuộc, thì doanh nghiệp vẫn phải tự mình bảo vệ mình.
Trước đây, việc xác định một mặt hàng nào đó bị làm giả, làm nhái thuộc về Cục Sở hữu trí tuệ, còn hiện nay, quyền đó được trao cho lực lượng Quản lý thị trường địa phương, nên về chuyên môn, họ còn nhiều hạn chế, không đủ trình độ để kết luận, khiến cho mức độ chính xác không cao, gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp bị làm giả.
Một bức xúc khác nữa của các doanh nghiệp là mức xử phạt quá nhẹ đối với hành vi làm hàng giả, hàng nhái. Thông thường, một vụ việc khi bị phát hiện, đối tượng vi phạm sẽ bị phạt cao nhất cũng chỉ 20 triệu đồng. Nếu tái phạm lần thứ 3, thì mới bị phạt 100 triệu đồng và khởi tố hình sự
(Thám Tử tổng hợp)
